DAL - DÜZENBAZ

DAL AALAR: ABHAZ (ABAZA) Kabilesi[1]
Bence DAL (=KAL=ZAL) AĞA kabilesi olabilir.
[25.09.1992: Ev-Erenköy-İstanbul: 08.35]

DAN-DUN VURDULAR…: 30.10.1988 Türkiye Gazetesi Spor muhabirinin Beşiktaş’ı anlatan kelimesi)
Dr. Halil Zaimoğlu (Arapkir doğumlu ve Sivas’ta büyümüş) bu tabir için “Bizde DAM-DUM derler” demişti..Bizim Trabzon’da da bu kelimeyi veya tabiri biz LAM-LUM deriz. DßàL ve MßàN değişiklikleri var demek..
[30.10.1988 Ev-Erenköy Saat: 08:00]

DARILMAKßàBARIŞMAK:
Acaba bunlarda DßàB tersliği var mı? DAĞßàBAĞ vs. gibi
[21.11.1988 Ev-Erenköy Saat 16:00]

DEBELENMEK: "DEBELENMEK: geç:f. (Debelemek, Emeklemek'ten debelenmek) Bir acı veya baskıdan kurtulmak için çırpınmak"[2]
DE-BE-LE-MEK ile ÇA-BA-LA-MAK'ın köklerinin yapılarının aynı olduğunu zannediyorum. Burada:
1- DßàÇ değişikliği var.
2- DE-BE-LE-MEK (İnce Hece); ÇA-BA-LA-MAK (Kalın Hece)
3- DEBE ß DEBEG/TEPÜK , TEPMEK işlemini yapan organın yaptığı fiildir.Yani TEK-ME.
DE-BEG-LE-MEK ßà DEBELEMEK
TEPUK-LE-MEK ßà TEKME-LE-MEK
TEP-MEK'ten à TEPUK à DEBÜK à DEBE yapılmış olabilir.?
TEK-ME ßà TEP-ME demektir. Yani Kßà P değişikliği var.
[27.09.1990: Ev-Erenköy-İstanbul: 18.30]

DEDE KORKUT:
"ATA-GUR-KUT-LU" veya "KUT-LU-GUR-ATA" ya da kısaltılarak
"ATA-GUR-KUTé à " DEDE-KOR-KUT" olmuş olabilir.?
[27.04.1996: Ev-Erenköy-İstanbul: 10.20]

DEDE KORKUT:
GUR+KUT ?
DEDE-İ GURK-UT à Türklerin Dedesi (Atası) da olabilir mi? Yni GURK ßà TURK ( GßàT) ve UT = LER/LAR ? İncelemek lazım.
[27.04.1996: Ev-Erenköy-İstanbul: 06.20]

DEDEM-ATA: KORKUT-ATA anlamına gelmekte imiş[3]
Bence: SONU: __ATA veyahutta __TA olan isimleri incelemek lazım.Şimdi hatırımda olmayan,fakat sonu __ATA ile biten birkaç yer adını notlarımın arasına aldığımı zannediyorum. Bilhassa hürmete layık büyüklerimizin bulundukları yer ismini __ATA ile birlikte söyliyerek " ALIP-ATA'ya gider-men" gibi söylenebilir.Yani ALMA-ATA ,ALP adlı bir Türk büyüğünün yattığı yer olabilir.?
[19.12.1993: Ev-Erenköy-İstanbul: 15.05]

DERYA: DERYA: isim,Farsça:DERYÂ esk.DENİZ ; DERE :isim, Farsça:DERRE,genellikle kışın akan yazın kuruyan küçük çay.. DERC: (Arapça:DERC, ek.Alma-Toplama,Yazma,Kayıtetme)[4]
Meydan Larousse her ne kadar DERYA'nın Farsça deniz manasına geldiğini söylüyorsa da :DERE ve DERYA kelimeleri Türkçe'de DER-MEK fiilinden de gelebilir. Şöyleki: DER-MEK'ten à DERGE àDERYE à DERYA olabileceği gibi DERGEG à DERGE à DER_E de olabilir.Meydan Larousse'da DERE'nin Farsça DERRE'den geldiğini söylüyorsa da :
DERE: DER-MEK'ten à DERGEK à DER_E_ olabilir. Yani küçük suları DEREN, toplıyan manasına gelebilir.DERC: (Arapça:DERC, ek.Alma-Toplama,Yazma,Kayıtetme)(ML,Cilt:3,Sh:569) Bence Arapça DERC kelimesinde dahi bizim DERMEK fiilinin kökü var.?
[03.10.1990: Ev-Erenköy-İstanbul: 13.00]

DİLMEK:
DİL-MEK'ten = DİLİM (Bir dilim elma)
AT-MAK'tan = ATIM (2 adım attım)
YUT-MAK'tan = YUDUM (Bir yudum su ver.)
KAT-MAK'tan = KATIM
BOĞ-MAK'tan = BOĞUM
[18.10.1990: Ev-Erenköy-İstanbul: 17.35]

DOLMUŞ:
DOL-MAK'tan yapılmış olan DOLMUŞ kelimesi de çok güzel yapılmış bir kelimedir.Belki de Manda demek olan CA-MIŞ ,GO-MUŞ vs. gibi kelimeler de DOL-MUŞ'un yapıldığı gibi yapılmıştır.
İkamet edilen,oturulan yer manasına gelemez mi? GAR-GAMIŞ ; SARI-KAMIŞ vs. ler acaba KARA-ŞEHİR,SARI-ŞEHİR mi demektir..Tabii inceleemek gerekir.
[04.06.1996: Ev-Erenköy-İstanbul: 06.29]

DOSTIĞA: Doğu Tükistan Tabiri= Dostuna, Arkadaşına
[30.09.1987: Hastane-Koşuyolu: 15.59]

DOSTIĞA: Doğu Türkistan Tabiri =Dostuna, Arkadaşına
Acaba INGA = INA veya IGA mı oluyor?
[30.09.1987: Koşuyolu-Hastane: 15.59]

DÖĞMEK - DÖKMEK : Çin de eritilerek dökülüyor . DEMİR diğer yerlerde (DÖVÜLEREK) elde ediliyormuş.
Demir bir yerde DÖĞÜLEREK, Demir başka yerde DÖKÜLEREK elde ediliyormuş.
DÖĞ-MEK veya DÖV-MEK fiili ile DÖK-MEK fiili arasında harf yapıları bakımından çok yakın benzerlikler var. Yalnız GßàK değişikliği var ve fakat birbirlerinin çok yakın kardeşi olan ĞßàK harfleri manalarını çok değiştiriyor. DÖĞMEK başka bir şey, DÖKMEK ise başka bir şey….Bunun üzerinde durmak lâzım. DÖĞMEK, DÖKMEK öyle zan ediyorum ki bu fiiller öz be öz bizim malımız fiillerdir. Yani yabancı kelimeden yapılmış fiillerden değillerdir.
[11.12.1988 Ev-Erenköy Saat 21:20]

DÖRT: [6]
DÖRT           : Türkçe
ÇORS           : Ermenice
ARBA            : Arapça
FOR              : İngilizce
FİR                : Almanca
KATR            : Fransızca
KATER         : Arnavutça
KUATRO      : İtalyanca
ÇETİRE        : Rusça
TESERA      : Rum-Yunan
CEHAR        : Farsça; vs. vs.

DUMAN: SİS,
Trabzon veya Karadeniz sahillerinde sis'e duman denir.
[21.10.1987: Ev-Erenköy-İstanbul: 11.40]

DÜŞÜNCE:
EĞ-LE-MEK à EĞ-LEN-MEK à EĞ-LEN-CE
DÜŞ-MEK? à DÜŞ-ÜN-MEK à DÜŞ-ÜN-CE
DÜŞ?
US: Akıl , acaba DÜŞÜNMEK fiili DÜŞ'ten mi?, US'tan mı yapılmıştır?, Acaba bu fiil
US-SA-MAK à DÜŞ-SU-MEK à DÜŞ-SÜN-MEK à DÜŞ-ÜN-CE mi? Olmuş

DÜZENBAZ:
DÜZENBAZ: Zannedersem Farsça: DÜZEN-YAPAN demek?
[30.09.1987: Koşuyolu-Hastane: 11.40]

DÜZENBAZ:
Zannedersem Farsça DÜZEN-YAPAN demekmiş..
[30.09.1987: Hastane-Koşuyolu: 11.40]

[1] Türkiye Gazetesi,14.09.1992,Sh.9

Yılmaz Altuğ,"Abazlar ne istiyorlar.?"

[2] Meydan Larousse: Cilt:3; Sh:430

[3] Barış Manço,Kazakistan Gezisi 19,12,1993,TV-1Bariş Manço diyor ki: Kazak'ların ATA'sı KIPÇAK'lar imiş,ancak oralarında tarihi karanlık imiş.Batılı ve Bizans tarihçilerine göre. Amma aslını ne için öğrenip te TV ye çıkmamış ta mide bulandırıyor.

[4] Meydan Larousse, Cilt:3,Sh:583,569

[5] Borçka Macahel nahiyesinden Hoca Efendinin babası ihtiyar-yaşlı Tevfik Dede’den

[6] 22 Dil Kitabı