SAÇ AYAĞI = SAC-AYAK :
Üzerinde ekmek
pişirilen SAC’ın üzerine oturduğu AYAK
Bu ayaklı alet umumiyetle 3 ayaklıdır. Belki 4 ve 5 ayaklı da olabilir.
Amma 3 ayaklının yere intibakı oturması çok daha kolaydır. 4 veya 5 vs.
ayaklıların her ayağının yere değmesi biraz zordur. Çok ince hesabını yapmak
lâzımdır. Fakat 3 ayaklı her zaman yere oturur, ayakların hepsi birden yere
değer. Hiçbir ayak havada kalmaz. Onun için diğer pek çok dillerde buna “ÜÇ
AYAK” manasına gelen mürekkep=birleşik kelimelerden yapılmıştır. Türkçedeki
SAC-AYAK veya Trabzon ağzı ile SAÇ-AYAĞI kelimesinin Farsça SE-ile bizim AYAK’ın
birleşmesinden : SE-AYAK à SA-AYAK
à SAC AYAK olmuş olabileceğini ben
tahmin edebiliyorum. Amma diğer dillerde ÜÇ AYAK manasına gelen kelimelerden
yapılmıştır. Şöyle ki:
İNGİLİZCE : Trivot = Tri (Üç) + Vot (Ayak)
à Fut (Okunuşları ile
benzetilmiştir)
FRANSIZCA : Trepiye = Tre (Üç) + Piye (Ayak)
ALMANCA : Drayfus = Dray (Üç) + Fus (Ayak)
İTALYANCA : Trepiyade = Tre (Üç) + Piye (Ayak) de
RUSÇA : Trenojnik = Tre (Üç) + Nojnik (Ayak)
ARAPÇA : Mansa Pat = Mansa (Üç) + Pat (Ayak)
FARSÇA : Sepaye = Se (Üç) + Paye (Ayak)
RUMCA/YUNANCA : Tripus = Tri (Üç) + Pus (Ayak)
ERMENİCE : Yerodani = Yerek (Üç) + Dani (Ayak)
[12.11.1988 Ev-Erenköy
Saat 19:35]
SAĞDİÇ : Kürtçe de kullanılan kelime
SAKA:
Perslerin İSKİT'lere
verdiği isim.,/ Meydan Larousse;Cilt:6;Sh:427
[13.01.1995:
Ev-Erenköy-İstanbul: 21.40]
SAKIZ:
Ciklet
SAKIZ
SAK-NA(LA)-MAK; ÇAĞ-NA(LA)-MAK; ÇİĞ-NE-MEK; ÇENE
CİKLEMEK à CİKLETàJİKLET
[01.01.1979:
Ankara-Ev]
SALIK : Kürtçe de kullanılan kelime
SARA HASTALIĞI :
Epilepsi
Trabzon’da bu hastalığa TUTAREK HASTALIĞI diyorlar.
[03.08.1988 Osman’ın
Evi-Erenköy Saat:17:00]
SARI – ÖZEK :
Kırgız’lara verilen
herhalde mahalli isim. (17.09.2008 tarihli Türkiye Gazete’sinin 11. sayfasında
Kütür-Sanat Bahsinde Murat Başaran’ın ünlü Kırgız yazarı Cengiz Aytmatov’un “Gün
Uzar Yüzyıl Olur” isimli romanının Türk-Sovyet ortak yapımı filmi sebebiyle
yazdığı yazısından alınmıştır. Ve şöyle der. “Yazar adeta Sarı Özek insanına
Kırgızlara, köklerinizi yani mazinizi dilinizi, dininizi unutmayın. Bunları en
kötü şartlarda bile yaşatın!” diye haykırır. )
[17.09.1988 Ev-Erenköy
Saat: 13:30]
SARIKAMIŞ:
SARI-ŞEHİR demek olabilir.
[04.06.1996:
Ev-Erenköy-İstanbul: 06.29]
SAT : Kürtçe de kullanılan kelime
SATILIK : Kürtçe de kullanılan kelime
SAVRAN:
"SAVRAN: Bir kayıp
şehir..CUCİ HAN'ın şehri..6.Asırdan 15.arsa kadar varlığını koruyabilen SAVRAN ,
ALTIN-ORDA devleti, AK-ORDA ve GÖK-ORDA diye ikiye ayrıldıktan sonra AK-ORDA 'nın
merkezi oldu.Ancak SAVRAN bu ikiye bölünme yüzünden daha fazla ayakta duramayıp
15.yy.da yıkılıp gitti.Kumlarla örtülüp uçsuz bucaksız bozkıra karıştı. Karadağ
eteklerine kadar uzanan bu harap yerde artık hiçkimse oturmuyor.SAVRAN'a bir
ikindi vakti geldik.Kale kalıntılarının doruklarında KAZAK gençleri bu viran
yerin değişmez rengi içinde kıpır kıpırdılar."[1]
[06.11.1990:
Ev-Erenköy-İstanbul: 16.00]
SEÇİM : Kürtçe de kullanılan kelime
SEKSEK OYUNU:
Trabzon Ağzı "çızıg-daş oyını" denen bu oyun: Tek tek atlanır, çift
karelerde iki ayak'a basılır. Ve sonda sıçrayarak geri dönülür. Ve tekrar
SEKEREK baş'a gelinir. Bu oyun ayrıca avuç içi kadar büyüklükteki bir taşla
oynanır.
1- Tepeşirle veya kiremitle ya da sert bir çivi ile düz bir yere bu şekilde
çizgi çizilir. Buna Trabzon ağzı ile CIZIG derler.
2- Taş'la oynandığı için bu oyuna CIZIG DAŞ OYINI derler.
[11.05.1991:
Ev-Erenköy-İstanbul: 23.30]
SEMEK:
Arapça:Balık[2]
a) BALIK à L A B I K
à SEMEK ?
S E M E_ olabilir. Veyahut;
b) SEMEK à M E S E K olabilir ?
B A L I
İncelemek gerekir?
[20.08.1996:
Ev-Erenköy-İstanbul: 09.00]
SEMER:
SEMER = PALAN : Yük
hayvanlarının yükü, bağlamak için sırtına konulan şey mi,/ Türkiye
Gazetesi,04.10.1987
[04.10.1987:
Ev-Erenköy-İstanbul: 16.10]
SEREZ:
Yunanistan'da bir
şehir.
Yunanistan'da da SEREZ şehri var. SEREZ = KERET = KERT = KUT = YURT
olabilir.?
[08.04.1991:
Ev-Erenköy-İstanbul: 11.48]
SERHAT:
Sınır Boyu
SER-HAT : SINIR-BAŞI
[01.07.1992:
Ev-Erenköy-İstanbul: 18.40]
SES'LERDEN YAPILAN FİİLLER:
* DAN-GR-DA-MAK à DUN-GUR-DA-MAK
à TIN-GIR-DA-MAK
* GÜM-BÜR-DE-MEK
* TAH-KIR-DA-MAK à TA-KIR-DA-MAK
* TÜH-KÜR-DE-MEK à TÜ-KÜR-MEK
* SÜM-KÜR-DE-MEK à SÜM-KÜR-MEK
* HAP-ŞIR-DA-MAK à HAP-ŞIR-MAK
* AN-GIR-DA-MAK à AN-GIR-MAK
* HAV-GUR-DA-MAK à HAV-GUR-MAK
à _AV-KUR-MAK
à AF-KUR-MAK
TÜ-KÜR-MEK ... à TÜKÜRÜK; "
Ağzındaki tükürük'ü (TÜKRÜK) 3à 2
heceye düşürülmüş) kızdığı kimsenin yüzüne, suratına fırlatırcasına: [TUH Sana
yazıklar olsun?, ben senden bunu beklemezdim.] derken yapılan iş'den yani
tükrük, fırlatmadan çıkan SES = TUH'dur. Her halde Türkler bu ses den fiil
yapmışlar.
TUH-KÜR-YEK olmuş.
DAN-DAN-DAN
GUM-GUM-GUM
ÇIN-ÇIN-ÇIN
TAK-TAK-TAK
HAP-HAP HAP(Hapşırırken çıkrtılan ses]
SUM-SUM-SUM
DUN-DUN- DUN
TIN-TIN-TIR.
[02.06.1990:
Ev-Erenköy-İstanbul: 11.45]
SEVDALUK:
"Atmaca'yı Vurdiler, Bir avuç gani için.; Gel edelim SEVDALUK, buba'nın başi
için."
Trabzon türkülerinden.
Sevdaluk = Aşk ?
Buba = Baba
[31.05.1987:
Ev-Erenköy-İstanbul: ]
SIĞIRTMAÇ:
Çoban
SIĞIRTMAÇ = ?
[10.10.1988 Ev-Erenköy
Saat: 18:24]
SISGA:
Soğan'ın Tohumu
GISGA: Soğan'ın Tohumu
GßàS değişimi var.
ISGA : soğan tohumunun başka yörelerdeki söylenişi
SİHİRBAZ:
Zannedersem Farsça SİHİR-YAPAN demekmiş..
[30.09.1987: Hastane-Koşuyolu:
11.40]
SİN:
Tatarca:Sen
Değişiklik:; İßàE
[20.01.1991:
Ev-Erenköy-İstanbul: 09.30]
SİRİNAGAR:
Veya SRİNAGAR;
Keşmir'de bir şehir.
Acaba SRİN ß ŞİRİN
ß SİRİN yani SİRİN
ßà ŞİRİN ve AGAR veya NAGAR da ŞEHİR
manasına gelmiş olmasın. O zaman SRİNAGAR
ßà ŞİRİN-ŞEHİR manasına gelir.?
[22.05.1990:
Ev-Erenköy-İstanbul: 10.50]
SORGU : Kürtçe de kullanılan kelime
SORMA:
Gürcü'ce ÇORBA
KAR-MA à SORMA (Gürcü'ce
Çorba)
NOT: Gürcü'ce deki SORMA: Bu M harfi bizdeki mastar eki olan -MAK'ın M sine
benziyor.
[22.05.1995:
Ev-Erenköy-İstanbul: 14.57]
SÖZ : Kürtçe de kullanılan kelime
SUL-TEKİN (650 – 719): Cürcan Hükümdarı [3]
SULU HAN : GÖK-TÜRK Hakanı [4]
SUNA : Kürtçe de kullanılan kelime
SÜLÜK : Kürtçe de kullanılan kelime
SÜMKÜRMEK:
SÜM-KÜR-DE-MEK à SÜM-KÜR-MEK
[02.06.1990:
Ev-Erenköy-İstanbul: 11.45]
SÜRGÜ : Kürtçe de kullanılan kelime
[1] Türkiye Gazetesi, 05.11.1990, Sh.:13, Sevinç Çokum "Ahmet Yesevi'nin Diyarından" adlı ropörtajı.
[2] Hac ve Umre Rehberi,Sy:82
[3] Rehber Ansiklopedisi 11. Cilt Sh. 10
[4] Rehber Ansiklopedisi 11.Cilt Sh. 39
____________________________________________
copyright
© 2006 - 2009
tüm hakları saklıdır
TÜRK DİLİ
iletisim@turk-dili.com