SAÇ AYAĞI = SAC-AYAK : Üzerinde ekmek pişirilen SAC’ın üzerine oturduğu AYAK
Bu ayaklı alet umumiyetle 3 ayaklıdır. Belki 4 ve 5 ayaklı da olabilir. Amma 3 ayaklının yere intibakı oturması çok daha kolaydır. 4 veya 5 vs. ayaklıların her ayağının yere değmesi biraz zordur. Çok ince hesabını yapmak lâzımdır. Fakat 3 ayaklı her zaman yere oturur, ayakların hepsi birden yere değer. Hiçbir ayak havada kalmaz. Onun için diğer pek çok dillerde buna “ÜÇ AYAK” manasına gelen mürekkep=birleşik kelimelerden yapılmıştır. Türkçedeki SAC-AYAK veya Trabzon ağzı ile SAÇ-AYAĞI kelimesinin Farsça SE-ile bizim AYAK’ın birleşmesinden : SE-AYAK à SA-AYAK à SAC AYAK olmuş olabileceğini ben tahmin edebiliyorum. Amma diğer dillerde ÜÇ AYAK manasına gelen kelimelerden yapılmıştır. Şöyle ki:
İNGİLİZCE   : Trivot   =  Tri (Üç)  + Vot (Ayak) à Fut   (Okunuşları ile benzetilmiştir)
FRANSIZCA : Trepiye = Tre (Üç)  + Piye (Ayak)
ALMANCA  :   Drayfus = Dray (Üç) + Fus (Ayak)
İTALYANCA : Trepiyade = Tre (Üç) + Piye (Ayak) de
RUSÇA :  Trenojnik  = Tre (Üç) + Nojnik (Ayak)
ARAPÇA : Mansa Pat  = Mansa (Üç) + Pat (Ayak)
FARSÇA : Sepaye  = Se (Üç) + Paye (Ayak)
RUMCA/YUNANCA : Tripus = Tri (Üç) + Pus (Ayak)
ERMENİCE : Yerodani = Yerek (Üç) + Dani (Ayak)
[12.11.1988 Ev-Erenköy Saat 19:35]

SAĞDİÇ : Kürtçe de kullanılan kelime

SAKA: Perslerin İSKİT'lere verdiği isim.,/ Meydan Larousse;Cilt:6;Sh:427
[13.01.1995: Ev-Erenköy-İstanbul: 21.40]

SAKIZ: Ciklet
SAKIZ
SAK-NA(LA)-MAK; ÇAĞ-NA(LA)-MAK; ÇİĞ-NE-MEK; ÇENE
CİKLEMEK à CİKLETàJİKLET
[01.01.1979: Ankara-Ev]

SALIK : Kürtçe de kullanılan kelime

SARA HASTALIĞI : Epilepsi
Trabzon’da bu hastalığa TUTAREK HASTALIĞI diyorlar.
[03.08.1988 Osman’ın Evi-Erenköy Saat:17:00]

SARI – ÖZEK : Kırgız’lara verilen herhalde mahalli isim. (17.09.2008 tarihli Türkiye Gazete’sinin 11. sayfasında Kütür-Sanat Bahsinde Murat Başaran’ın ünlü Kırgız yazarı Cengiz Aytmatov’un “Gün Uzar Yüzyıl Olur” isimli romanının Türk-Sovyet ortak yapımı filmi sebebiyle yazdığı yazısından alınmıştır. Ve şöyle der. “Yazar adeta Sarı Özek insanına Kırgızlara, köklerinizi yani mazinizi dilinizi, dininizi unutmayın. Bunları en kötü şartlarda bile yaşatın!” diye haykırır. )
[17.09.1988 Ev-Erenköy Saat: 13:30]

SARIKAMIŞ:
SARI-ŞEHİR demek olabilir.
[04.06.1996: Ev-Erenköy-İstanbul: 06.29]

SAT : Kürtçe de kullanılan kelime

SATILIK : Kürtçe de kullanılan kelime

SAVRAN: "SAVRAN: Bir kayıp şehir..CUCİ HAN'ın şehri..6.Asırdan 15.arsa kadar varlığını koruyabilen SAVRAN , ALTIN-ORDA devleti, AK-ORDA ve GÖK-ORDA diye ikiye ayrıldıktan sonra AK-ORDA 'nın merkezi oldu.Ancak SAVRAN bu ikiye bölünme yüzünden daha fazla ayakta duramayıp 15.yy.da yıkılıp gitti.Kumlarla örtülüp uçsuz bucaksız bozkıra karıştı. Karadağ eteklerine kadar uzanan bu harap yerde artık hiçkimse oturmuyor.SAVRAN'a bir ikindi vakti geldik.Kale kalıntılarının doruklarında KAZAK gençleri bu viran yerin değişmez rengi içinde kıpır kıpırdılar."[1]
[06.11.1990: Ev-Erenköy-İstanbul: 16.00]

SEÇİM : Kürtçe de kullanılan kelime

SEKSEK OYUNU:
Trabzon Ağzı "çızıg-daş oyını" denen bu oyun: Tek tek atlanır, çift karelerde iki ayak'a basılır. Ve sonda sıçrayarak geri dönülür. Ve tekrar SEKEREK baş'a gelinir. Bu oyun ayrıca avuç içi kadar büyüklükteki bir taşla oynanır.
1- Tepeşirle veya kiremitle ya da sert bir çivi ile düz bir yere bu şekilde çizgi çizilir. Buna Trabzon ağzı ile CIZIG derler.
2- Taş'la oynandığı için bu oyuna CIZIG DAŞ OYINI derler.
[11.05.1991: Ev-Erenköy-İstanbul: 23.30]

SEMEK: Arapça:Balık[2]
a) BALIK à L A B I K à SEMEK ?
    S E M E_   olabilir. Veyahut;
b) SEMEK à M E S E K olabilir ?
    B A L I
İncelemek gerekir?
[20.08.1996: Ev-Erenköy-İstanbul: 09.00]

SEMER: SEMER = PALAN : Yük hayvanlarının yükü, bağlamak için sırtına konulan şey mi,/ Türkiye Gazetesi,04.10.1987
[04.10.1987: Ev-Erenköy-İstanbul: 16.10]

SEREZ: Yunanistan'da bir şehir.
Yunanistan'da da SEREZ şehri var. SEREZ = KERET = KERT = KUT = YURT olabilir.?
[08.04.1991: Ev-Erenköy-İstanbul: 11.48]

SERHAT: Sınır Boyu
SER-HAT : SINIR-BAŞI
[01.07.1992: Ev-Erenköy-İstanbul: 18.40]

SES'LERDEN YAPILAN FİİLLER:
* DAN-GR-DA-MAK à DUN-GUR-DA-MAK à TIN-GIR-DA-MAK
* GÜM-BÜR-DE-MEK
* TAH-KIR-DA-MAK à TA-KIR-DA-MAK
* TÜH-KÜR-DE-MEK à TÜ-KÜR-MEK
* SÜM-KÜR-DE-MEK à SÜM-KÜR-MEK
* HAP-ŞIR-DA-MAK à HAP-ŞIR-MAK
* AN-GIR-DA-MAK à AN-GIR-MAK
* HAV-GUR-DA-MAK à HAV-GUR-MAK à _AV-KUR-MAK à AF-KUR-MAK
TÜ-KÜR-MEK ... à TÜKÜRÜK; " Ağzındaki tükürük'ü (TÜKRÜK)  3à 2 heceye düşürülmüş) kızdığı kimsenin yüzüne, suratına fırlatırcasına: [TUH Sana yazıklar olsun?, ben senden bunu beklemezdim.] derken yapılan iş'den yani tükrük, fırlatmadan çıkan SES = TUH'dur. Her halde Türkler bu ses den fiil yapmışlar.
TUH-KÜR-YEK olmuş.
DAN-DAN-DAN
GUM-GUM-GUM
ÇIN-ÇIN-ÇIN
TAK-TAK-TAK
HAP-HAP HAP(Hapşırırken çıkrtılan ses]
SUM-SUM-SUM
DUN-DUN- DUN
TIN-TIN-TIR.
[02.06.1990: Ev-Erenköy-İstanbul: 11.45]

SEVDALUK:
"Atmaca'yı Vurdiler, Bir avuç gani için.; Gel edelim SEVDALUK, buba'nın başi için."
Trabzon türkülerinden.
Sevdaluk = Aşk ?
Buba = Baba
[31.05.1987: Ev-Erenköy-İstanbul: ]

SIĞIRTMAÇ: Çoban
SIĞIRTMAÇ = ?
[10.10.1988 Ev-Erenköy Saat: 18:24]

SISGA: Soğan'ın Tohumu
GISGA: Soğan'ın Tohumu
GßàS değişimi var.
ISGA : soğan tohumunun başka yörelerdeki söylenişi

SİHİRBAZ:
Zannedersem Farsça SİHİR-YAPAN demekmiş..
[30.09.1987: Hastane-Koşuyolu: 11.40]

SİN: Tatarca:Sen
Değişiklik:; İßàE
[20.01.1991: Ev-Erenköy-İstanbul: 09.30]

SİRİNAGAR: Veya SRİNAGAR; Keşmir'de bir şehir.
Acaba SRİN ß ŞİRİN ß SİRİN yani  SİRİN ßà ŞİRİN ve AGAR veya NAGAR da ŞEHİR manasına gelmiş olmasın. O zaman SRİNAGAR ßà ŞİRİN-ŞEHİR manasına gelir.?
[22.05.1990: Ev-Erenköy-İstanbul: 10.50]

SORGU : Kürtçe de kullanılan kelime

SORMA: Gürcü'ce ÇORBA
KAR-MA à SORMA (Gürcü'ce Çorba)
NOT: Gürcü'ce deki SORMA: Bu M harfi bizdeki mastar eki olan  -MAK'ın M sine benziyor.
[22.05.1995: Ev-Erenköy-İstanbul: 14.57]

SÖZ : Kürtçe de kullanılan kelime

SUL-TEKİN (650 – 719):  Cürcan Hükümdarı [3]

SULU HAN : GÖK-TÜRK Hakanı [4]

SUNA : Kürtçe de kullanılan kelime

SÜLÜK : Kürtçe de kullanılan kelime

SÜMKÜRMEK:
SÜM-KÜR-DE-MEK à SÜM-KÜR-MEK
[02.06.1990: Ev-Erenköy-İstanbul: 11.45]

SÜRGÜ : Kürtçe de kullanılan kelime

 


 

[1] Türkiye Gazetesi, 05.11.1990, Sh.:13, Sevinç Çokum "Ahmet Yesevi'nin Diyarından" adlı ropörtajı.

[2] Hac ve Umre Rehberi,Sy:82

[3] Rehber Ansiklopedisi 11. Cilt Sh. 10

[4] Rehber Ansiklopedisi 11.Cilt Sh. 39

____________________________________________

 copyright © 2006 - 2009
 tüm hakları saklıdır
TÜRK DİLİ

iletisim@turk-dili.com

  Site Meter